Tarih sayfalarına baktığımızda toplum denen olğunun şehirleşme ile başladığını görürüz.Bir çok şehir tarih boyunca çok önemli misyonlar üstlenmiştir.Beylikler ile başlayan bölgesel yönetimlerin devlet yapısı ile bir güç oluşturmaları şehirlerin yapıları ve konumları ile doğrudan ilgilidir.Bugün Ülkemizde Vilayet olarak tanımlanan şehirlerde egemen olmuş birçok devlet var.Nizip şehri vilayet olmasa bile tarih boyunca en eski uygarlıları bile görmüş bir yerleşim birimidir.Emekli hakim İrfan BİNGÖL’ün "Türkiye'de Yaşayan Toplumlar, Devletler ve Beylikler" adlı kitabında bölgemiz ile ilgili bazı tespitleri aktarmak istiyorum..Tüm tarih otoriteleri tarafından Karmamış-Nizip bölgesinin tarihin en eski yerleşim birimlerinden olduğu kabul gören bir gerçektir.Truva, Hitit, Mitani, İskit, Pers, Likya, Kommagene, Emevi, Abbasi, Pontus, Ermeni ve Kayra gibi devlet sayılabilecek yönetimlerin bizim bölgemizde uzun yıllar hüküm sürdügü, Bingöl'ün kitabında sıraladığı devletlerden bazılarıdır.Ayrıca degişik nedenler Anadolu'ya göç eden veya istila eden Dorlar, İonyalılar, Bitinyalılar ve Galatlar gibi toplumların da kısa süreligine de olsa bu bölgelerde hüküm sürdügü belirtilmiştir.Büyük Roma imparatorluğunun iki kardeş arasında paylaşımı ile oluşan Doğu Roma imparatorluğu yani bilinen asıl adı ile Bizans imparatorluğunun da uzun süre bu bölgede hakimiyet kurduğu biliniyor.İslâm’dan sonra kurulan devletlerin ilk egemenlik altına almak istedikleri bölgelerden birisi de bizim bölgelerdir.Hz.Ömer zamanında başlayan seferler kısa sürede bu bölgelerin İslâm topraklarına geçişlerini hızlandırmıştır.Ama asıl geçiş Anadolu Selçuklu Türklerinin Bizans karşısında elde ettigi zaferlerden sonra meydana gelmiştir.Selçuklulardan sonra sırasıyla, İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu gibi devletlerle Osmanlı Devleti arasında sayısız beylikler bizim bölgemizde hüküm sürmüştür.Bunların çoğu tarih kitaplarında zor bulunan devletlerdir.Mesela Saltuklu, Çaka, Danişmendi, Artuklu, Menteşoğulları, Germiyanoğulları gibi beylik veya devletler de bizim bölgemizde hüküm sürmüş güçlerdir.Ayrıca Moğollar'ın önce Hülagü, sonra Timur dönemindeki istila ve işgalleri de bunlara katabiliriz.Bunun yanında en uzun yönetimini Osmanlı devletinden gören bölgemizin Nizip Savaşı ertesinde Kavalalı Hanedanı yönetimindeki Mısır askerlerinin, Anadolu'yu Kütahya'ya kadar işgal ettiklerini ve yönetimi ele geçirdiklerini de belirtmekte fayda var.Yine kısa süreligine de olsa işgal kabul edilen İngliz ve Fransız birliklerinin de bölgemizde hüküm sürme girişiminde bulunduklarını tüm bu kaynaklara ilave edebiliriz.
Ramazan TARHAN Harita Mühendisi tarhan@istanbul-ulasim.com.tr
Video
Fotohaber
